- Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej jest instytucją zapewniającą ochronę prawną własności przemysłowej. Działalność Urzędu obejmuje szereg procedur i czynności formalno-prawnych zapewniających skuteczną realizację ustawy Prawo własności przemysłowej z 2000 r., która reguluje kwestie związane z prawami wyłącznymi odnoszącymi się do wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, topografii układów scalonych oraz oznaczeń geograficznych. 
Do podstawowych zadań Urzędu należy przyjmowanie i rozpatrywanie zgłoszeń dokonywanych w celu uzyskania ochrony prawnej przedmiotów własności przemysłowej,
a następnie orzekanie w sprawach udzielania praw wyłącznych (patentów, dodatkowych praw ochronnych na wynalazki, praw ochronnych na wzory użytkowe oraz znaki towarowe, a także praw z rejestracji wzorów przemysłowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych). Urząd prowadzi rejestry, w których dokonywane są prawnie wiążące wpisy dotyczące udzielonych przez Urząd praw wyłącznych na przedmioty własności przemysłowej. Do kompetencji Urzędu należy także rozstrzyganie spraw w postępowaniu spornym w zakresie unieważniania lub stwierdzenia wygaśnięcia praw wyłącznych na przedmioty własności przemysłowej. Urząd prowadzi także centralny zbiór polskich
i zagranicznych opisów patentowych oraz aktywnie działa na rzecz upowszechniania wiedzy o ochronie własności przemysłowej, również wśród młodzieży szkolnej i akademickiej,
a także promuje profesjonalne metody zarządzania prawami wyłącznymi.
Rola Urzędu nie ogranicza się jednak wyłącznie do procedur formalnych i wykonywania badań dotyczących poszczególnych przedmiotów własności przemysłowej. Realizując swoje zadania Urząd współpracuje z organami administracji rządowej, a także ze stowarzyszeniami zawodowymi i organizacjami społecznymi, których zadania i programy wiążą się
z zagadnieniami ochrony własności przemysłowej w Polsce. Ponadto – z tytułu zawartych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych w sprawach z zakresu własności przemysłowej – Urząd bierze udział w pracach organizacji międzynarodowych, takich jak Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO), Europejska Organizacja Patentowa (EPO) oraz Urząd ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM). Przedstawiciele Urzędu uczestniczą też w posiedzeniach Komisji Europejskiej i Rady Unii Europejskiej, poświęconych zagadnieniom z dziedziny ochrony własności przemysłowej.

- Patent jest podmiotowym majątkowym prawem cywilnym zapewniającym jego właścicielowi wyłączne prawo do dysponowania danym rozwiązaniem technicznym. Na mocy patentu jego właściciel uzyskuje swoisty monopol na wytwarzanie, używanie czy też wprowadzanie do obrotu produktów będących przedmiotem wynalazku, zaś z mocy prawa zabronione jest kopiowanie, naśladowanie i wykorzystywanie tego wynalazku bez zgody twórcy, a czyny tego rodzaju są karalne. Właściciel patentu może również uzyskać z niego korzyści w inny sposób, na przykład poprzez udzielanie licencji na opatentowany wynalazek lub jego sprzedaż. Patent na wynalazek jest udzielany na określony czas - w Polsce 20 lat -
i obowiązuje na określonym terytorium – szczegółowe regulacje dotyczące warunków udzielenia i obowiązywania patentu znajdują się w ustawach patentowych obowiązujących
w poszczególnych krajach. Wzajemną uznawalność patentów regulują konwencje i umowy międzynarodowe.       

Optymalną drogą skutecznego dokonania zgłoszenia oraz uzyskania prawa wyłącznego na przedmiot własności przemysłowej jest skorzystanie z usług rzecznika patentowego, który jest wyspecjalizowanym doradcą posiadającym stosowne uprawnienia państwowe do reprezentowania zgłaszających przed Urzędem Patentowym. Zwrócenie się do rzecznika patentowego gwarantuje, że zostaną zastosowane procedury najkorzystniejsze dla osoby zgłaszającej, a cały proces będzie starannie monitorowany. Jednakże za wyjątkiem osób zagranicznych osób fizycznych i prawnych korzystanie z usług rzecznika patentowego
w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP nie jest obowiązkowe. Osoby, które pragną samodzielnie dokonać zgłoszenia bez pośrednictwa rzecznika znajdą dokładną instrukcję postępowania w serwisie internetowym Urzędu Patentowego.
Należy przy tym podkreślić ze jednym z podstawowych warunków udzielenia patentu jest  zachowanie opracowanego rozwiązania w tajemnicy do momentu dokonania zgłoszenia. Wcześniejsze ujawnienie rozwiązania przez twórcę np. w formie publikacji naukowej lub inne publiczne udostępnienie wynalazku może przekreślić możliwość uzyskania patentu. 

- Najszybciej można uzyskać prawo z rejestracji na wzór przemysłowy, co zajmuje obecnie ok. 3 miesiące, uzyskanie prawa z rejestracji na znak towarowy trwa średnio ok. 1,5 roku, okres rozpatrywania zgłoszenia wzoru użytkowego wynosi  średnio 2 lata, a najdłużej trwa procedura udzielenia patentu na wynalazek. Należy jednak podkreślić, że kilkuletnia procedura rozpatrywania zgłoszenia wynalazku występuje w większości państw europejskich i wynika m.in. ze specyfiki badań patentowych polegającej na sprawdzaniu ogromnej liczby światowych rozwiązań patentowych przez uprawnionych ekspertów w celu orzeczenia
 o rzeczywistej nowości wynalazku. W Polsce średni okres rozpatrywania zgłoszenia wynalazku trwa ok. 5 lat, choć Urząd Patentowy usilnie dąży do maksymalnego skrócenia tego okresu. W tym celu wprowadzono dla zgłaszających możliwość wnioskowania
o wcześniejszą publikację zgłoszenia patentowego, co znacznie przyspiesza postępowanie. Innego rodzaju rozwiązania służące przyspieszeniu rozpatrywania wniosków zostały wprowadzone przez nowelizację ustawy Prawo Własności Przemysłowej od listopada 2007 r. która umożliwia wydanie decyzji bezpośrednio po publikacji zgłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego (poprzednia regulacja wymagała co najmniej 6 miesięcznego okresu oczekiwania na uwagi osób trzecich odnośnie publikowanego rozwiązania). Urząd Patentowy wprowadził także istotną modyfikację trybu przyjmowania zgłoszeń, polegającą na tym, że dużą część decyzji dotyczących np. odrzucenia rozwiązania jako nie spełniającego kryteriów ustawowych lub formalno-prawnych podejmuje się już na wstępnym etapie procedury (badania wstępne), co znacznie przyspiesza w bardzo wielu przypadkach postępowanie
w sprawach o udzielenie patentu.

- Ochrona własności intelektualnej, na którą składa się ochrona praw autorskich i praw pokrewnych oraz ochrona własności przemysłowej, jest  kluczowa dla prawidłowego rozwoju gospodarki opartej na wiedzy, której niezbędnym elementem  jest sprawny i skuteczny system ochrony niematerialnych składników przedsiębiorstwa. Posiadane prawa do wykorzystania wynalazków, technologii, wzornictwa lub różnorodnych znaków towarowych mają coraz częściej podstawowe znaczenie dla funkcjonowania na rynku.   Jednym z najcenniejszych aktywów nowoczesnej firmy jest znana i ceniona marka, logo, znak towarowy,  lub wzór opakowania. Wartości te budują rynkową tożsamość przedsiębiorstwa i często decydują
o zdolności do generowania zysku. Także prawa do korzystania ze stworzonej lub zakupionej technologii, rozwiązań konstrukcyjnych, dokonanych wynalazków lub opracowanego designu mają decydujący wpływ na wartość i pozycję rynkową przedsiębiorstwa oraz perspektywy rozwoju.
Innowacyjność gospodarki, czyli zdolność do kreowania nowych rozwiązań, technologii
 i produktów, zależy więc bezpośrednio od skutecznej ochrony praw do wartości niematerialnych powstających w wyniku działalności ekonomicznej, naukowej lub projektowej, bowiem tylko w otoczeniu rynkowym zapewniającym i respektującym taką ochronę, przedsiębiorcy skłonni są do inwestowania w rozwiązania mające walor nowości, co jest podstawowym warunkiem wzrostu konkurencyjności oraz lepszego wykorzystania różnorodnych zasobów.

Powstanie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej wiąże się bezpośrednio
 z odzyskaniem niepodległości w 1918 roku, gdyż Urząd Patentowy był jedną z pierwszych instytucji państwowych powołanych dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.
Obchody 90. rocznicy powstania Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej będą miały  charakter promocyjno-edukacyjny, ukierunkowany na poszerzanie społecznej świadomości 
 i wiedzy w zakresie ochrony własności przemysłowej oraz intelektualnej, a także znaczenia praw wyłącznych dla rozwoju innowacyjnej i konkurencyjnej gospodarki.  
W ramach obchodów jubileuszowych Urząd Patentowy planuje organizację konferencji, seminariów i warsztatów poświęconych zagadnieniom własności przemysłowej oraz opracowanie cyklu wydawnictw popularyzujących ideę szerokiej ochrony prawnej przysługującej twórcom innowacyjnych rozwiązań naukowo-technicznych. Rok jubileuszowy został zainicjowany 14 marca poprzez organizację konferencji „Ochrona własności intelektualnej warunkiem sukcesu kobiet w nauce i biznesie”, kolejnym wydarzeniem będą obchody Światowego Dnia Własności Intelektualnej, które odbędą się 25 kwietnia pod hasłem przeciwdziałania piractwu intelektualnemu. W maju br. odbędzie się w Warszawie międzynarodowa konferencja PATLIB 2008 poświęcona informacji patentowej, a we wrześniu w Krakowie  Urząd Patentowy, przy współudziale Uniwersytetu Jagiellońskiego, Politechniki Krakowskiej oraz Europejskiego Urzędu Patentowego, zorganizuje już po raz czwarty  międzynarodowe sympozjum naukowe z cyklu „Własność przemysłowa
w innowacyjnej gospodarce” dedykowane w tym roku tematyce wyceny wartości praw wyłącznych oraz zarządzania ryzykiem związanym z wdrażaniem nowych rozwiązań. Na październik zaplanowano międzynarodową konferencję w Warszawie na temat historii własności przemysłowej w niepodległej Polsce, która będzie towarzyszyć uroczystej gali jubileuszowej. Przywołując symboliczną datę swojego powstania, Urząd  Patentowy pragnie, odwołując się do historycznych doświadczeń, wskazać przede wszystkim na fundamentalne znaczenie ochrony własności przemysłowej dla umacniania potencjału intelektualnego i ekonomicznego Polski.