Strategia rządu polega na oddziaływaniu zarówno w sferze makroekonomicznej, jak i działaniach operacyjnych. Wielokrotnie rząd wspominał o konieczności obniżenia deficytu budżetowego, który ma istotny wpływ na podnoszenie stopy inflacyjnej, a tym samym na podnoszenie oprocentowania i kosztów kredytów hipotecznych. Te działania są ewidentnie ze sobą związane. Natomiast jeżeli mówimy o cenach gruntów i kosztach pracy, to tutaj są możliwe pewne długofalowe przedsięwzięcia, jak na przykład zwiększanie dostępu wykwalifikowanych pracowników do rynku budowlanego poprzez usprawnienie systemu szkoleń zawodowych. Jednocześnie rozważana jest możliwość umożliwienia pracy firm zagranicznych, szczególnie ze wschodu, które mogłyby w ramach zezwolenia prowadzić na terenie Polski działalność w sferze budownictwa, tak jak to było zaproponowane nam w umowie polsko-niemieckiej z 1990 roku. Kwestia cen gruntów związana jest zawsze z ich dostępnością, i w tej sprawie rząd przygotowuje duży pakiet ustaw, związanych ze zmianami np. w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym, prawie budowlanym, ustawie o gospodarce nieruchomościami, ochronie środowiska oraz ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Jest to pakiet ustaw mających na celu racjonalizację i usprawnienie procesu inwestycyjnego przy zachowaniu ochrony interesu osób trzecich oraz ładu przestrzennego. Innym działaniem, które będzie oddziaływało na podaż gruntów, w tym w szczególności gruntów uzbrojonych, jest Ustawa o zorganizowanym budownictwie mieszkaniowym, bądź szerzej – zmiany ustaw na rzecz zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego i rozwoju miast. Przewidywane jest w nich wprowadzenie mechanizmu w formule małego ppp (partnerstwa publiczno – prywatnego) dla realizacji przez inwestorów prywatnych infrastruktury lokalnej dla zespołów mieszkaniowych, wraz z określeniem zasad utrzymywania tej infrastruktury w przyszłości oraz sposobów przekazywania jej do użytkowania firmom eksploatacyjnym związanym z gospodarką wodno ściekową, czy innym firmom infrastrukturalnym.

W tej chwili około 50 % budownictwa mieszkaniowego to prywatni inwestorzy realizujący budynki indywidualnie. Zmiany ustawowe, te które są proponowane, będą również w znaczącym stopniu ich dotyczyły, a tym samym usprawnią i ułatwią prowadzony przez nich proces inwestycyjny. Natomiast jeśli chodzi o samorządy i spółdzielnie mieszkaniowe, to wydaje się, że usprawnienia, które są przewidziane w ustawie o zorganizowanym budownictwie mieszkaniowym, będą dotyczyły w znaczącym stopniu zarówno spółdzielni mieszkaniowych, jak i nie wymienionych w pytaniu TBS-ów. I tutaj rola samorządów, czy też udział samorządów, będzie mógł następować w ramach formuły Towarzystw Budownictwa Społecznego, co zresztą i obecnie jest praktykowane, gdy samorządy są partnerami inwestycyjnymi poprzez zapewnianie gruntów pod budowę. Oznacza to, że to nie wyłącznie deweloperzy zadecydują o boomie budowlanym w najbliższych latach, ale wszyscy Ci, którzy budują mieszkania, a wśród nich także deweloperzy, na miarę w jakiej stanowią oni składnik rynku budowlanego. Natomiast bardzo ważne jest zwiększenie udziału mieszkań budowanych na wynajem w takiej formule, w której mieszkania te są budowane przez inwestorów, a następnie na długi czas wynajmowane przez gminy. Pozwoliłoby to na zaangażowanie środków kapitału prywatnego w tego typu przedsięwzięcia. Oczywiście gmina podnajmowała by te mieszkania swoim mieszkańcom, czy też szerzej osobom które ich potrzebują, wykorzystując do tego celu istniejące dodatki mieszkaniowe.

Wykorzystanie środków unijnych na cele infrastruktury rośnie, a jego poziom związany jest ze sprawnością całego procesu inwestycyjnego, czyli tego o czym wspominaliśmy wcześniej – racjonalizacją procesu inwestycyjnego. Niemniej w znaczącym stopniu związane jest ono z umiejętnościami i zdolnościami inwestorów do korzystania z tych środków. W tej chwili usprawnienie działań Ministerstwa następuje poprzez zorganizowanie w jego ramach Centrum Unijnych Projektów, które będzie jednostką kontrolującą i rozliczającą wydatkowanie środków. Do jego zadań będzie również należał przegląd i ocena funkcjonowania istniejących ustaw, zwłaszcza tzw. „specustaw”, ustawy o drogach publicznych, ustawy o transporcie kolejowym, co pozwoli na przeanalizowanie i określenie możliwości efektywniejszego wykorzystania środków unijnych. Ale trudno mówić o potrzebie radykalnej poprawy, jako że sytuacja nie jest w tym zakresie zła.

Może raczej należałoby sformułować pytanie nie „do” a „od 1 stycznia 2009 roku”, bo do tego czasu nie jest możliwe wprowadzenie fundamentalnych zmian, jak choćby rezygnacja z pozwolenia budowlanego, natomiast po tym okresie chcielibyśmy przejść zdecydowanie na formułę zgłoszeń i również formułę tą stosować przy oddawaniu obiektów do eksploatacji. W samym stricte rozumianym procesie budowlanym chcemy odejść od formuł decyzji administracyjnych, opierając go na formule umów pomiędzy inwestorem a projektantem i wykonawcą. Chcemy również powiązać kwestię zgód budowlanych z fazą lokalizacji inwestycji i procesem budowlanym.

 

Ustawa o certyfikacji energetycznej budynków została przyjęta w 2007 roku. W tej chwili przygotowywane są (a mamy nadzieję że w pierwszym kwartale tego roku zostaną wydane) rozporządzenia wykonawcze, w szczególności rozporządzenie wykonawcze w sprawie metody certyfikacji budynków.

Na pewno zmiany w ustawodawstwie dotyczącym nadzoru budowlanego będą efektem tych ogólnych zmian, o których mówiłem wcześniej. To nie jest kwestia zmian dla zmian w samej organizacji nadzoru budowlanego, tylko to jest  kwestia możliwości pełnienia przez nadzór budowlany w większym stopniu roli właśnie nadzoru, a nie decydenta, który określa czy dany obiekt może być przekazany do użytkowania, czy nie. Jeżeli chcemy odejść od pozwoleń budowlanych to w procesie inwestycyjnym mogą się pojawić wątpliwości, czy nawet konflikty, w których rozstrzyganiu rola nadzoru byłaby bardzo istotną. Celowe jest więc wzmocnienie nadzoru na poziomie podstawowym, czyli poziomie powiatowym, co wiązałoby się też z zamiarem większego udziału nadzoru budowlanego w  nadzorowaniu funkcjonowania rynku materiałów budowlanych, jakości materiałów budowlanych, czyli realizacji zadań związanych z implementacją unijnych dyrektyw dotyczących jakości materiałów budowlanych. Ale jednocześnie sam nadzór, w swojej formule, sposobie oddziaływania, mógłby przejść na formułę przyjaznego nadzoru, to znaczy taką, w której byłby etap dyskusji i propozycji pewnych rozwiązań, ostrzeżenia, że dane działania są nieprawidłowe, a dopiero później władczego wkraczania, które byłoby związane np. z zatrzymaniem procesu budowy i nałożeniem odpowiednich kar.

To zależy od rynku firm polskich. Jeżeli polskie firmy potrafią być na tyle konkurencyjne, że firmy chińskie nie znajdą dla siebie miejsca, to wówczas się one nie pojawią. Jeżeli natomiast polskie firmy będą szukały sobie możliwości inwestycyjnych w Europie i zostawią rynek polski dla firm chińskich, to należy przewidywać, że tak jak w każdej wolnej gospodarce te firmy się na nim pojawią.